کالا برای افغانستان است؛ مسیری که مواد خوراکی، مواد نفتی و کالاهای دیگر از آن وارد کشور می‌شود.

بر پایه‌ی گزارش تازه بانک جهانی، در ماه آگست، ۳۲.۹ درصد واردات افغانستان از ایران انجام شده و ۵۶.۶ درصد جریان‌های بازرگانی کشور از مسیر ایران عبور کرده است.

با گذشت هفت ماه از آغاز جنگ در ایران و اختلال در مسیرهای انتقال، هزینه‌های مواد خوراکی و نفتی افغانستان افزایش دارد.

برپایه‌ی یافته‌های طلوع‌نیوز از بازارهای کابل، بهای یک بوری آرد از حوت سال گذشته تا اکنون ۱۳۰ افغانی، روغن ۳۵۰ افغانی و برنج ۴۰۰ افغانی افزایش یافته است.

بهای آرد، روغن و برنج در این مدت به‌طور میانگین ۱۵.۳ درصد افزایش یافته است.

دکانداران، جنگ در ایران و روسیه، نوسان نرخ دالر و افزایش بهای مواد نفتی را از عوامل اثرگذار بر قیمت‌ها می‌خوانند.

میزان افزایش بهای مواد خوراکی از حوت تا اکنون به شرح زیر است.

آرد: از ۱۵۲۰ به ۱۶۵۰ افغانی → ۸.۶ درصد افزایش
روغن: از ۱۷۰۰ به ۲۰۵۰ افغانی → ۲۰.۶ درصد افزایش
برنج: از ۲۴۰۰ به ۲۸۰۰ افغانی → ۱۶.۷ درصد افزایش

شماری از باشندگان کابل از افزایش قیمت‌ها شکایت کرده و خواستار کاهش آن اند.

ایمل، باشنده‌ی کابل، در این باره گفت: «بهای مواد اولیه نسبت به کار و بار ما بسیار بلند رفته است. ما روزانه دوصد افغانی عاید نداریم و توان خرید یک بشکه روغن را هم نداریم.»

شاه‌محمود، یکی دیگر از باشنده‌های کابل، در این باره افزود: «روغن و برنج بسیار قیمت شده است و کسی به صدای مردم رسیدگی نمی‌کند. ما دست‌فروش‌ها از صبح تا شام سرگردان هستیم؛ مگر عاید چندانی نداریم.»

در کنار مواد خوراکی، تغییر بهای مواد نفتی نیز شهروندان را نگران کرده است.

یافته‌های طلوع‌نیوز از بازارهای کابل نشان می‌دهد که بهای یک لیتر پترول از روزهای آغاز جنگ در حوت سال گذشته تااکنون ۳۳ افغانی، دیزل ۲۳ افغانی و گاز مایع ۱۵ افغانی افزایش یافته است.

البته این قیمت‌ها در این دوره در نوسان بوده که به‌طور میانگین، بهای این سه نوع مواد نفتی نزدیک به ۴۴ درصد افزایش یافته است.

میزان افزایش بهای مواد نفتی از حوت تا اکنون به شرح زیر است.

پترول: از ۵۶ به ۸۹ افغانی → ۵۸.۹ درصد افزایش
دیزل: از ۵۶ به ۷۹ افغانی → ۴۱.۱ درصد افزایش
گاز مایع: از ۴۹ به ۶۴ افغانی → ۳۰.۶ درصد افزایش

در همین حال، رانندگان و باشندگان کابل از افزایش بهای نفت و گاز و پیامدهای اقتصادی آن بر زندگی روزمره‌‌ی‌شان شکایت دارند.

نصیر، باشنده‌ی کابل، در این باره می‌گوید: «ما از شرکت‌های خصوصی و حکومت تقاضا داریم که گاز را با قیمت بلند به مردم عرضه نکنند؛ چون مردم با مشکل‌های اقتصادی روبه‌رو اند.»

عبدالبصیر، یکی از راننده‌ها در این باره می‌افزاید: «برای ما بسیار مشکل است؛ چون اگر کار کنیم، برای خانواده چیزی می‌ماند و اگر کار نکنیم، هیچ عایدی نداریم. بلند بودن بهای نفت برای ما بسیار پرهزینه است.»

افغانستان برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحول‌های منطقه‌ای، نیازمند استفاده‌ی بیش‌تر از مسیرهای بدیل بازرگانی است.

بااین حال، وزارت صنعت و تجارت ، با تایید این چالش‌ها، از تلاش‌ها برای بهبود وضعیت بازار سخن می‌گوید.

محمدآصف الیاس، سخن‌گوی این وزارت در این باره پافشاری می‌کند که: «خوشبختانه پیوند ما با کشورهای آسیای مرکزی نسبت به هر زمان دیگر توسعه یافته است و تلاش‌ها برای بهبود روندهای گمرکی و کاهش هزینه‌ها جریان دارد. ان‌شاءالله به شهروندان خود اطمینان می‌دهم که وضعیت به‌سوی بهبودی روان است.»

با ادامه‌ی جنگ در ایران، میزان تاثیر آن بر بازار افغانستان به وضعیت مسیرهای انتقال، هزینه‌های ترانزیتی و بهای جهانی انرژی نیز وابسته خواهد بود.

تبصره: وابستگی قابل‌توجه افغانستان به مسیرهای ترانزیتی ایران، بازار داخلی کشور را در برابر بحران‌ها و اختلالات منطقه‌ای آسیب‌پذیر می‌سازد. افزایش بهای مواد خوراکی و سوخت، در کنار کاهش قدرت خرید شهروندان، نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و تقویت راه‌های بدیل ترانزیتی می‌تواند از شدت شوک‌های بیرونی بر اقتصاد و معیشت مردم بکاهد.