چشم انداز اقتصادی افغانستان
جون 2026
چشمانداز اقتصادی افغانستان، یک ابتکار خلاقانه از موسسه مطالعات اقتصادی و حقوقی افغانستان (AELSO) است که مهمترین و آخرین رویدادهای اقتصادی افغانستان را در یک ماه اخیر، منعکس میکند.
با مطالعه این ماهنامه اقتصادی که به سه زبان (پشتو، دری و انگلیسی) تهیه و ترتیب شده است، شما میتوانید دید گستردهتری از اقتصاد افغانستان داشته باشید.
صادرات بیش از سه هزار تُن میوه خشک افغانستان در دو ماه
اتاق تجارت و سرمایهگذاری هرات میگوید که در دو ماه گذشته، بیش از سه هزار تُن میوه خشک افغانستان به چندین کشور صادر شده است.
به گفته این نهاد، ارزش مجموعی این صادرات به نزدیک هشت میلیون دالر میرسد.
محمدیوسف امین، آمر اجرایی اتاق تجارت و سرمایهگذاری هرات، گفت: «کشورهایی که میوه خشک به آنها صادر شده است، شامل عراق، اتریش، امارات متحده عربی، کشورهای همسایه و شماری از کشورهای اروپایی میشوند. میوههای خشک صادراتی نیز شامل کشمش، بادام، پسته، انجیر خشک، تخم تربوز و برخی دیگر از محصولات مشابه است.»
شماری از صادرکنندگان میگویند که با بهبود کیفیت و بستهبندی میوههای خشک افغانستان، تقاضا برای این محصولات در بازارهای جهانی افزایش یافته است.
محمدعثمان انصاری، یکی از صادرکنندگان، گفت: «در سالهای گذشته، میوه خشک افغانستان بهصورت فلهای و در کیسهها صادر و در کشورهای مقصد بستهبندی میشد؛ اما اکنون در هرات از سوی تاجران بهگونه معیاری و با کیفیت مناسب بستهبندی میشود که مورد پسند بازارهای جهانی قرار گرفته است.»
مهدی اکرمی، صادرکننده دیگر، گفت: «صادرات میوه خشک افغانستان هر سال نسبت به سال قبل افزایش مییابد. چند سال پیش به پنج یا شش کشور صادرات داشتیم، اما اکنون محصولات ما به نزدیک ۲۰ کشور صادر میشود.»
اتاق تجارت و سرمایهگذاری هرات میگوید که صادرات میوه خشک افغانستان در مقایسه با سال گذشته پنج درصد افزایش یافته است.
با وجود این افزایش، سهم افغانستان از بازار جهانی میوه خشک همچنان اندک عنوان میشود.
نذیراحمد سدید، آگاه اقتصادی، گفت: «میوه خشک افغانستان به یکی از کالاهای مهم تجاری در جهان تبدیل شده است؛ اما هنوز چالشهایی در این بخش وجود دارد. امروز مشتریان تنها محصول را خریداری نمیکنند؛ بلکه بستهبندی، اعتبار، برند و جایگاه آن را نیز در نظر میگیرند. یکی از دلایل پایین بودن سهم افغانستان در مقایسه با کشورهایی مانند ترکیه، ایران، ایالات متحده، چین و ازبیکستان که از بزرگترین صادرکنندگان میوه خشک جهان هستند، همین عوامل است.»
افغانستان با داشتن چهار فصل و شرایط مناسب آبوهوایی، از ظرفیت بالایی برای تولید میوههای خشک برخوردار است.
بخش بزرگی از میوههای خشک کشور بهصورت طبیعی و ارگانیک در باغها و زمینهای زراعتی تولید میشود و از جایگاه مناسبی در بازارهای جهانی برخوردار است.
بارندگیهای اخیر؛ افزایش سطح آب بندهای برق و بهبود تولید انرژی در کشور
شرکت برشنا میگوید بارندگیهای اخیر سبب افزایش چشمگیر سطح آب در بندهای برق شده و در نتیجه، میزان تولید برق نیز افزایش یافته است.
بهگفتهی این شرکت، نزدیک به ۹۰ درصد نیاز بندهای برق از آب تامین میشود و به همین دلیل میزان تولید برق افزایش یافته و وضعیت برقرسانی برای شهروندان بهبود یافته است.
محمدصادق حقپرست، سخنگوی این شرکت در این باره افزود: «در ۱۷ سال گذشته برای نخستین بار چنین بارندگی در سطح افغانستان رخ داد که در نتیجه آن بندهای برق پر از آب شد و میزان تولید برق افزایش یافت و شهروندان از برق بهتر برخوردار شدند.»
همزمان، برخی شهروندان از بهبود نسبی وضعیت برق استقبال میکنند؛ مگر میگویند که هنوز در برخی مناطق با کمبود و پرچاوی برق روبهرو اند.
صدام، باشندهی کابل، در این باره گفت: «برق نسبت به گذشته خوب شده مگر نیاز است در این زمینه بیشتر توجه شود چون برخی شهروندان با پرچاوی برق روبهرو اند.»
گلالرحمان، یکی دیگر از باشندههای کابل، در این باره افزود: «در تابستان پرچاوی زیاد میشود، خواست ما از شرکتبرشنا و مسوولان این است که تلاش کنند این مشکل را کاهش دهند.»
شماری از آگاهان اقتصادی میگویند افزایش تولید برق آبی میتواند در کاهش هزینهها، بهبود آبیاری زمینهای کشاورزی و تامین بهتر نیازهای برق شهروندان نقش موثر داشته باشد.
عبدالنصیر رشتیا، آگاه اقتصادی، در بارهی اهمیت بارندگیها در بخش کشاورزی و تولید انرژی افزود: «افزایش میزان برق و ایجاد بندها میتواند هم به کشاورزی ما کمک کند و هم اینکه نیاز انرژی را از این رهگذر تامین کنیم.»
این در حالیست که پیشتر وزارت انرژی و آب نیز از ادامهی تلاشها برای مدیریت بهتر منبعهای آبی و افزایش ظرفیت تولید برق در کشور خبر داده بود.
پیشرفت ۵۲ درصدی پروژه تاپی در ولایت هرات
پروژه تاپی در ولایت هرات با شتاب در حال پیشرفت است.
وزارت معادن و پترولیم میگوید که کارهای ساختمانی این بخش از پروژه تاکنون ۵۲ درصد پیشرفت داشته است.
همزمان، فعالیتهای فنی در بخشهای گوناگون از جمله آمادهسازی مسیر، انتقال سازوبرگها، جوشکاری و لولهگذاری، پیوسته جریان دارد.
بر پایهی معلومات این وزارت، تا اکنون ۸۰ کیلومتر لولهی گاز نصب شده و ۱۲۶ کیلومتر دهلیز پروژه برای اجرای کارها آماده شده است.
عبدالشکور هدهوال، آگاه اقتصادی، در بارهی اهمیت این پروژه افزود: «پروژه تاپی که از ترکمنستان آغاز و تا هند امتداد مییابد، از مهمترین پروژههای اقتصادی منطقه به شمار میرود. این پروژه افزون بر ایجاد فرصتهای شغلی برای هزاران نفر، زمینه دسترسی میلیونها شهروند در افغانستان، پاکستان و هند را به گاز طبیعی فراهم خواهد کرد.»
افزون بر این، ۱۰۸ کیلومتر جادهی دسترسی و نظارتی ساخته شده و در امتداد ۵۱ کیلومتر مسیر، کندنکاری صورت گرفته که از این میان ۳۶.۳ کیلومتر لوله نیز در زیر زمین جاگذاری شده است.
مسوولان میافزایند که روند انتقال سازوبرگها و لولههای مورد نیاز همچنان ادامه دارد و تاکنون بیش از ۷۲ کیلومتر دیگر از پایپها به ساحهی پروژه انتقال یافته است.
سیر قریشی، آگاه اقتصادی، در این بارهی تکمیل این پروژه گفت: «با تکمیل این پروژه، سالانه نزدیک به ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز از آسیای مرکزی به جنوب آسیا منتقل خواهد شد. این طرح برای افغانستان از نگاه اقتصادی و سیاسی نیز اهمیت ویژه دارد و میتواند منبع مهم درآمد و فرصتهای منطقهای برای کشور باشد.»
پروژهی تاپی از مهمترین طرحهای انرژی و ترانزیتی منطقه بهشمار میرود؛ پروژهایکه با تکمیل آن، افغانستان افزون بر دسترسی به فرصتهای تازهی اقتصادی، از درامد قابلتوجه ترانزیتی نیز بهرهمند خواهد شد و قرار است بخش نخست این پروژه در ولایت هرات تا زمستان امسال تکمیل شود.
گسترش باغهای بازرگانی در هرات؛ افزایش صادرات میوههای تازه
مسوولان محلی در هرات میگویند که در سالهای اخیر، ایجاد باغهای بازرگانی در این ولایت افزایش یافته است.
بر بنیاد آمارهای محلی، بیش از یکهزار هکتار باغ بازرگانی در هرات به بار نشسته و میوههای تازه آنها به چندین کشور صادر میشود.
بشیراحمد بهادری، رییس اتاق زراعت و مالداری هرات، گفت: «این باغها میتوانند نقش مهمی در افزایش صادرات میوه داشته باشند. ما در هرات باغهای سنتی زیادی داریم؛ اما در هر باغ چندین نوع میوه، از جمله انگور، کشت میشود. باغهای جدیدی که در هرات ایجاد شدهاند، عمدتاً شامل یک یا دو نوع میوه، از جمله انگور، هستند که هم ظرفیت صادراتی دارند و هم به کشمش باکیفیت تبدیل میشوند.»
شماری از باغداران میگویند که برای ایجاد این باغها هزینههای زیادی کردهاند و خواهان فراهم شدن تسهیلات بیشتر برای صادرات محصولاتشان به بازارهای خارجی هستند.
غلاممحبوب، باغدار، گفت: «از دولت انتظار داریم برای محصولات ما بازار فراهم کند تا بتوانیم میوههای خود، از جمله انگور و کشمش، را به فروش برسانیم.»
قدرتالله، باغدار دیگر، گفت: «از دولت میخواهیم مسیرهای زمینی و هوایی را برای صادرات محصولات ما تسهیل کند. ما به بازارهای خارجی نیاز داریم.»
با افزایش باغهای تجارتی، صادرات میوههای تازه نیز افزایش یافته است.
بر اساس آمارهای اتاق تجارت و سرمایهگذاری هرات، در دو ماه گذشته ۲۴ تُن میوه تازه از هرات به هند صادر شده است.
عبدالشکور احراری، کارشناس کشاورزی، گفت: «با افزایش کیفیت محصولات داخلی، میتوانیم با کشورهای همسایه که تولیدات مشابه دارند رقابت کرده و محصولات بهتری را به بازارهای داخلی و خارجی عرضه کنیم.»
بر بنیاد آمارهای محلی، بیش از ۲۸ هزار هکتار باغ میوه در هرات وجود دارد.
میوههایی مانند انگور، انجیر، سیب، شفتالو، زردآلو، گیلاس، انار و شماری دیگر از محصولات باغی در این ولایت تولید و برداشت میشود.
پیوندهای اقتصادی افغانستان با آسیای مرکزی؛ از تجارت تا پروژههای راهبردی
افغانستان در سالهای اخیر تلاش کرده است پیوندهای اقتصادی و تجاری خود را با کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز گسترش دهد.
اوزبیکستان، تاجیکستان، قزاقستان، قرغیزستان، ترکمنستان و آذربایجان از جمله کشورهاییاند که در حوزههای بازرگانی، انرژی، ترانسپورت و پروژههای زیربنایی با افغانستان همکاری دارند.
در همین راستا، هیاتی از این کشورها به کابل آمده و در نخستین نشست “مرکزهای مطالعات راهبردی و اتاقهای فکر افغانستان و آسیایمرکزی به شمول جمهوری آذربایجان” اشتراک کرده و روی گسترش همکاریهای منطقهای با افغانستان بحث و تبادل نظر کردند.
در این نشست امیرخان متقی، وزیر خارجهی امارتاسلامیافغانستان، گفت که پیوند افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی و آذربایجان در سالهای اخیر گسترش یافته و زمینههای تازهای برای همکاریهای اقتصادی و منطقهای فراهم شده است.
آقای متقی افزود: «افغانستان بهعنوان پل ارتباطی طبیعی میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی، ظرفیت بزرگی برای اتصال منطقهای دارد و نیاز است تا پروژههایی چون کاسا یک-۱۰۰۰، تاپی، تاپ، راه لاجورد، پروژه خط آهن افغان – ترانس و سایر مسیرهای ترانزیتی و پروژه های مشترک منطقهای با مطالعات دقیق اقتصادی، آینده نګر و ارزیابیهای تحقیقی حمایت شوند.»
اوزبیکستان از مهمترین شریکان اقتصادی افغانستان در آسیایمرکزی بهشمار میرود.
این کشور با بالاترین سطح همکاری بازرگانی با افغانستان، بیشترین سهم بازرگانی آسیایی مرکزی با کشور را داراست.
همکاری اقتصادی افغانستان با اوزبیکستان به شرح زیر است.
– حجم بازرگانی میان دو کشور: ۱.۵میلیارد دالر، توافق تا پنج میلیارد دالر
– پروژههای مهم مشترک: شامل راهآهن حیرتان-مزار و پروژهی ترانسافغان
– میزان سرمایهگذاری: یک میلیارد دالر در گاز طوطیمیدان و ۲۴۰ میلیون دالر در شبکهی انتقال برق
– توافق نامههای بازرگانی: تنها در هشت ماه گذشته بیش از پنج میلیارد دالر
ترکمنستان نیز از مهمترین شریکان انرژی افغانستان است، این کشور بزرگترین پروژهی انتقال انرژی با افغانستان را در منطقه دارد.
پیوند اقتصادی افغانستان و ترکمنستان بر محورهای زیر استوار است:
حجم بازرگانی میان دو کشور: بیش از ۹۰۰ میلیون دالر
-پروژههای مشترک: شامل خط لولهی گاز تاپی، پروژهی انتقال برق، راهآهن تورغندی-هرات و فایبر نوری
– میزان سرمایهگذاری: ۱۲ میلیون دالر در راهآهن تورغندی–هرات
– این کشور همچنان در توسعهی زیرساختهای مرزی و ترانزیتی همکاری دارد.
قزاقستان نیز از بزرگترین صادرکنندگان گندم و غلات به افغانستان است و نقش مهمی در تامین مواد غذایی کشور دارد.
این کشور نیز هدف دارد تا بازرگانی را با افغانستان تا ۳ میلیارد دالر افزایش دهد و هیاتهای این کشور نیز برای افزایش این رقم به کابل سفر کردند.
همکاریهای اقتصادی افغانستان و قزاقستان شامل موارد زیر است:
– حجم بازرگانی میان دو کشور: بین ۵۰۰ تا نزدیک به یک میلیارد دالر
– از بزرگترین صادرکنندگان گندم و غلات به افغانستان
– تامین بخش مهمی از نیازهای غذایی کشور
– میزان سرمایهگذاری: تعهد سرمایهگذاری۵۰۰ میلیون دالری در بخش راهآهن تورغندی
احمد توفیق داوری، مشاور اتاق تجارت وسرمایهگذاری، در بارهی اهمیت همکاریهای بازرگانی و اقتصادی با کشورهای آسیایی مرکزی گفت: «افغانستان در حال از کشورهای آسیای مرکزی بهعنوان یک دهلیز مهم و با ارزش استفاده میکند که بیشتر دادوستد بازرگانی ما از طریق این کشورها به روسیه و سایر کشورهای دیگر انجام میشود.»
تاجیکستان و قرغیزستان در بخش انرژی، ترانزیت و پروژههای منطقهای با افغانستان همکاری دارند و پروژهی کاسا-۱۰۰۰ از مهمترین طرحهای مشترک است؛ بازرگانی و سرمایهگذاری میان افغانستان و قرغیزستان همچنان محدود میباشد.
آذربایجان نیز همکاری محدودی با افغانستان دارد و سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام نداده است؛ محور همکاریها بیشتر ترانزیت از طریق دریای خزر و اتصال به کریدورهای قفقاز و اروپاست.
تلاش برای تقویت افغانی؛ ورود ارزهای ایران و پاکستان به افغانستان ممنوع شد
بانک مرکزی افغانستان ورود ارزهای ایرانی و پاکستانی را ممنوع اعلام کرد.
بانک مرکزی دلیل را حفظ ارزش ارز افغانی خوانده و از بازرگانان، صرافان، شرکتهای ترانسپورتی و مسافران خواسته است از انتقال این ارزها به افغانستان خودداری کنند.
بانک مرکزی پافشاری کرده که افغانی در مقایسه با ارز بسیاری از کشورهای منطقه از ثبات مناسبی برخوردار بوده و حفظ جایگاه پول ملی برای تقویت اقتصاد کشور ضروریست.
حسیبالله نوری، سخنگوی این بانک در این باره پافشاری کرد: «این اقدام بههدف ترویج ارز افغانی، و پیشگیری استفاده از ارز خارجی در دادوستد بازرگانی با کشورهای منطقه و جهان انجام شده است.»
پیشتر در برخی از منطقههای میان افغانستان،پاکستان و ایران بهویژه در معاملههای بازرگانی با این دو کشور، استفاده از تومان و کلدار پاکستانی رواج داشته است.
برخی از آگاهان باور دارند که اگر این سیاست بهصورت موثر اجرا شود، میتواند به تقویت جایگاه افغانی، کاهش نوسانهای بازار ارز و افزایش اعتماد عمومی به پول ملی کمک کند.
سیدمسعود، آگاه اقتصادی، در این باره گفت: «پول افغانی در منطقه دارای ارزش بلند است و در حقیقت ارزهای کشورهای همسایه مثل “سافت کرنسی” یعنی پولهای ضعیفی اند که در مقابل پول افغانی قرار گرفتند.»
شمسالرحمان احمدزی، یکی دیگر آگاهان اقتصادی، در این باره افزود: «باید این اقدام پیشتر انجام میشد؛ مگر فعلا هم بسیار خوب زمان است که ما استفاده این ارزها را متوقف کنیم تا پول افغانی ارزش خود را حفظ کند و این ارز به سراسر کشورهای جهان شناخته شود.»
ثبات نسبی افغانی در ماههای اخیر از سوی مقامهای امارتاسلامی به عنوان یکی از دستاوردهای مهم اقتصادی کشور مطرح شده است.
خلیلزاد: دهلیز افغان – ترانس میتواند به ثبات و رفاه منطقه کمک کند
کابل (پژواک، ۲۷ جوزا ۱۴۰۵): زلمی خلیلزاد، نمایندۀ پیشین امریکا برای صلح افغانستان، با استقبال از حمایت رئیسجمهور اوزبیکستان از پروژۀ دهلیز افغان – ترانس، این طرح را گامی مهم برای اتصال منطقه دانسته و گفتهاست که موفقیت آن میتواند به ثبات و رفاه بیشتر افغانستان، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی کمک کند.
این راهآهن استراتژیک ۶۸۱ کیلومتر طول دارد و از خاک افغانستان عبور میکند؛ پروژهای که کشورهای آسیای مرکزی را از طریق پاکستان به بندرهای گوادر و کراچی وصل میسازد.
براساس گزارشها، شوکت میرضیایف، رئیسجمهور اوزبیکستان در مراسم افتتاحیۀ پنجمین فورم بینالمللی تاشکند گفتهاست که کشورش برای دسترسی به آبهای جنوبی بهگونۀ جدی روی دهلیز افغان ـ ترانس کار میکند.
وی تأکید کردهاست که تکمیل این پروژه زمینۀ اتصال به شبکۀ ترانسپورتی را فراهم خواهد کرد که آسیا و اروپا را به یکدیگر وصل میکند.
خلیلزاد در صفحۀ ایکس خود نوشتهاست که از رهبری و حمایت شوکت میرضیایف از دهلیز افغان ـ ترانس استقبال میکند.
او افزودهاست: «این دهلیز گام بسیار مهمی برای وصل کردن آسیای مرکزی و افغانستان به آسیای جنوبی، دریای عرب، خلیج فارس و اقیانوس هند است.»
به گفتۀ وی، موفقیت این پروژه میتواند به کشورهای آسیای مرکزی، افغانستان و پاکستان کمک کند تا به رفاه بیشتر دست یابند و از ثبات بیشتری برخوردار شوند.
خلیلزاد یکی از موانع عمده در برابر اجرای این پروژۀ استراتژیک را وضعیت روابط میان افغانستان و پاکستان دانسته و گفتهاست: «منافع آشکار و بالقوۀ این پروژه باید انگیزۀ بیشتری برای هر دو کشور فراهم کند تا اختلافات خود را از طریق راهحل و توافق دیپلماتیک حلوفصل کنند.»
او همچنین نوشتهاست که امارت اسلامی از علاقهمندی خود به این پروژه سخن گفته و رهبری نظامی پاکستان نیز باید متقابلاً پاسخ مثبت نشان دهد.
خلیلزاد افزودهاست که هر دو طرف باید به آیندۀ مثبت و امیدوارکننده بیندیشند و از تکرار اشتباهات گذشته پرهیز کنند.
مجمع تجارتی افغانستان و قزاقستان در کابل آغاز شد
مقامهای طالبان و قزاقستان روز شنبه مجمع تجارتی و اقتصادی افغانستان و قزاقستان را در کابل افتتاح کردند.
در حاشیه این مجمع، نمایشگاهی از محصولات و کالاهای صنعتی افغانستان و قزاقستان نیز برگزار شده که به گفته برگزارکنندگان، بیش از ۵۰ غرفهدار در آن حضور دارند.
این برنامه سهروزه با حضور نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، و سریک ژومانگارین، معاون نخستوزیر و وزیر اقتصاد ملی قزاقستان، همراه با بازرگانان، مقامهای دولتی و نمایندگان نهادهای اقتصادی دو کشور برگزار شده است.
نورالدین عزیزی در مراسم افتتاحیه گفت حجم تجارت میان افغانستان و قزاقستان از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نزدیک به دو برابر شده و تنها در یک سال گذشته حدود ۴۱ درصد افزایش یافته است.
او با اشاره به نقشه راهی که پیشتر میان دو طرف امضا شده، گفت هدف افزایش حجم تجارت سالانه به سه میلیارد دالر تعیین شده و این هدف در صورت گسترش همکاریهای بانکی، بهبود زیرساختهای حملونقل و ترانزیت و افزایش سرمایهگذاری، قابل دستیابی است.
عزیزی همچنین از سرمایهگذاران خارجی خواست در بخشهای زراعت، معادن، انرژی، لوژستیک و صنایع تولیدی افغانستان سرمایهگذاری کنند.
او گفت: «این نمایشگاه و نشستهای تجاری فرصت مناسبی برای ایجاد مشارکتهای جدید، معرفی محصولات، تبادل تجربه و گسترش همکاریهای اقتصادی فراهم میکند.»
بر بنیاد بیانیه طالبان، سریک ژومانگارین در این نشست ثبات در افغانستان را برای منطقه مهم دانست و این مجمع را بستری برای تقویت روابط اقتصادی میان دو کشور توصیف کرد.
او گفت: «افغانستان ظرفیت کافی برای گسترش همکاریهای منطقهای و تبدیل شدن به نقطه اتصال کشورهای آسیایی را دارد.»
ژومانگارین افزود که قزاقستان به سرمایهگذاری در بخشهای مختلف اقتصاد افغانستان علاقهمند است.
تحلیلگران میگویند این نشست بخشی از تلاشهای قزاقستان برای گسترش همکاریهای اقتصادی با افغانستان به شمار میرود.
در سالهای اخیر قزاقستان به یکی از مهمترین شرکای اقتصادی طالبان در آسیای مرکزی تبدیل شده است. دو طرف تماسهای سیاسی و اقتصادی خود را افزایش داده و توافقهایی را در زمینه حملونقل، زراعت، معادن، لوژستیک و صنایع غذایی امضا کردهاند.
هیئت بلندپایه قزاقستان به ریاست ژومانگارین روز جمعه برای گفتوگو درباره تجارت، سرمایهگذاری و اتصال منطقهای وارد کابل شد.
این سفر پس از آن انجام شد که قاسمژومارت توقایف، رئیسجمهور قزاقستان، توافقنامه ایجاد مرکز منطقهای سازمان ملل برای توسعه پایدار در آسیای مرکزی و افغانستان را تأیید کرد.
این مجمع در حالی برگزار میشود که بازرگانان کشور با چالشهای فزاینده در دسترسی به مسیرهای سنتی تجارت دریایی روبهرو هستند.
اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان گفته است که دسترسی مؤثر افغانستان به مسیرهای اصلی ترانزیتی از طریق بندر کراچی پاکستان، بندر جبلعلی امارات و بندرعباس ایران بهشدت محدود شده و بازرگانان ناچارند بیش از گذشته از مسیرهای زمینی آسیای مرکزی استفاده کنند.
فعالان اقتصادی میگویند این مسیرها هرچند هزینهبرتر و زمانگیرتر هستند، اما اهمیت راهبردی کشورهایی چون قزاقستان و ازبیکستان را برای تجارت افغانستان افزایش دادهاند.
قزاقستان اکنون یکی از بزرگترین تأمینکنندگان گندم و آرد افغانستان به شمار میرود و مقامهای دو طرف بارها بر ظرفیت افغانستان برای تبدیل شدن به دهلیز ترانزیتی میان آسیای مرکزی و جنوبی تأکید کردهاند.
ثبات نسبی بازارهای افغانستان در گزارش جدید برنامه جهانی خوراک
برنامه جهانی خوراک در گزارشی اعلام کرده است که بازارهای افغانستان در دو هفته ماه جون میلادی در وضعیت نسبتاً باثبات قرار داشتهاند.
در این گزارش آمده که نرخ افغانی در برابر دالر آمریکایی با کاهش جزیی به ۶۴.۱ افغانی رسیده است.
با وجود این کاهش، ارزش افغانی همچنان در مقایسه با سال گذشته ۸ درصد و در برابر میانگین سهساله نزدیک به ۱۵ درصد قویتر باقی مانده که تا حدی در مهار فشارهای تورمی نقش داشته است.
سیر قریشی، آگاه اقتصادی، در بارهی دلیل ثبات افغانی در برابر دالر ارزهای خارجی گفت: «دلیل اصلی ثبات افغانی در برابر دالر طی دو تا سه سال گذشته، مدیریت و کنترل بهتر عرضه پول از سوی بانک مرکزی بوده است.
همچنان ورود ارز به کشور و افزایش استفاده از پول افغانی در معاملات داخلی نیز در حفظ ارزش پول ملی و جلوگیری از نوسانات شدید بازار ارز نقش مهمی داشته است.»
این ثبات نسبی در بازارها نتیجهی برداشت فراوردههای کشاورزی، افزایش عرضهی فصلی و جریان پایدار بازرگانی منطقهایست که به تامین بهتر کالاهای پایهای کمک کرده است.
با این حال، این سازمان هُشدار میدهد که وابستگی به واردات، افزایش هزینههای ترانسپورت و نااطمینانیهای منطقهای همچنان بازارها را در برابر شوکهای خارجی آسیبپذیر نگه داشته است.
در بخش مواد غذایی، بهای بیشتر قلمهای اساسی از جمله گندم، برنج، شکر و روغن افزایش یافته؛ مگر قیمت حبوبات و نان کاهش یافته است.
سیدمحمد، باشندهی کابل، در بارهی بهای مواد خوارکی گفت: «بهای مواد خوراکی بلند است، کار وبار نیست، نرخهای برنج، آرد و روغن بسیار بلند است، مردم توان خرید ندارند.»
عبدالرازق، یکی دیگر از باشندههای کابل، در این باره افزود: «از حکومت میخواهیم که نرخها را کنترول کند، مردم فقیر است، کار و بار نیست.»
در این میان، وزارت اقتصاد میگوید بهبود نسبی وضعیت بازارها و ثبات ارزش افغانی، نتیجهی افزایش تولیدهای داخلی، رشد صادرات و تقویت پیوند بازرگانی با کشورهای منطقه است.
عبدالرحمان حبیب، سخنگوی این وزارت در این باره پافشار کرد: «ثبات نرخ افغانی در برابر دالر، افزایش تولیدات، گسترش همکارهای اقتصادی و توسعهی مسیرهای بازرگانی، تشویق سرمایهگذاری و دسترسی به اقلام مورد نیاز نقش مهم در تامین نیازمندیهای بازار و پیشگیری از افزایش میزان تورم را فراهم کرده است.»
برنامهی جهانی خوراک گفته که در بازار کار، وضعیت همچنان ضعیف گزارش شده است.
بهگفتهی این سازمان، هرچند دسترسی به کار اندکی بهبود یافته، مگر سطح درامد روزمزد و فرصتهای شغلی همچنان پایینتر از سال گذشته و میانگین سهساله قرار دارد؛ وضعیتیکه نشاندهندهی ادامهی فشار بر خانوادههای وابسته به کارهای روزمزد است.
راهآهن هرات–مزارشریف؛ گام تازه برای اتصال افغانستان و آسیای مرکزی
رییس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان میگوید که پروژه راهآهن هرات–مزارشریف با هدف تقویت اتصال ریلی ایران به افغانستان و آسیای مرکزی وارد مرحله عملیاتی شده است.
بهگفتهی محمود سیادت، قرارداد ساخت این راهآهن میان کابل و تهران امضا شده و در صورت تکمیل، میتواند وابستگی مسیرهای صادراتی این کشور را کاهش داده و زمینهی دسترسی مستقیمتر به بازارهای اوزبیکستان و تاجیکستان را فراهم کند.
او همچنین پافشاری کرده که بخشی از تمویل این پروژه از منبعهای معدنی افغانستان تامین خواهد شد.
بانکهای خصوصی افغانستان پیشتر نزدیک به ۵۵ میلیارد افغانی سرمایهگذاری را در این پروژه اعلام کرده بودند.
وزارت فوایدعامه نیز این پروژه را از دهلیزهای مهم ریلی برای وصل افغانستان به کشور های منطقه میداند.
محمداشرف حقشناس، سخنگوی این وزارت در این باره افزود: «خط آهن هرات–مزارشریف یکی از مهمترین دهلیزهای اقتصادی برای افغانستان به شمار میرود که نهتنها ولایتهای شمالی کشور را به یکدیگر وصل میکند، بل ایران و ترکیه را نیز از طریق افغانستان به کشورهای آسیای مرکزی و در ادامه به چین متصل میکند.»
آگاهان اقتصادی میگویند این پروژه در صورت اجرا، میتواند یکی از مهمترین تغییرها در نقشهی ترانزیتی افغانستان و منطقه باشد.
عبدالغفار نظامی، آگاه اقتصادی، در بارهی اهمیت این پروژه گفت: «افغانستان نیاز دارد از طریق پروژههای زیربنایی ریلی به شبکههای حملونقل منطقه وصل شود. با تکمیل خط آهن هرات–مزارشریف، کشور ما به بازارهای منطقهای و مسیرهای ترانزیتی بینالمللی دسترسی بهتر پیدا خواهد کرد و در کنار آن، فرصتهای گستردهی کاری و سرمایهگذاری برای شهروندان نیز فراهم میشود.»
راهآهن هرات-مزار، ولایت هرات در غرب افغانستان را به مزار در شمال وصل میکند و از آنجا زمینهی اتصال به ایران، آسیایمرکزی و در چشمانداز گستردهتر به شبکههای ترانزیتی منطقه را فراهم میکند.
گشایش نمایشگاه چین–اوراسیا با حضور بازرگانان افغان
نمایشگاه “چین–اوراسیا ۲۰۲۶” در شهر ارومچی چین، امروز”پنجشنبه” گشایش یافت.
در این نمایشگاه، بیش از ۳۰ غرفه از سوی بازرگانان کشور ایجاد شده که در آن قالین، زعفران، میوههای خشک و سنگهای گران بها به نمایش گذاشته شده است.
بازرگانان این رویداد را فرصتی مهم برای معرفی ظرفیتهای تولیدی افغانستان و توسعه بازارهای صادراتی عنوان میکنند.
محمدنعیم پوپل، بازرگان، در بارهی شرکت در این نماشگاه گفت: «این نمایشگاه برای صنعت صنایع دستی، زعفران و میوههای خشک کشور سود خوبی دارد و ما از طریق این نمایشگاه میتوانیم به جهان نشان بدهیم که افغانستان کدام فرارودهها را دارد.»
حامد روف، یکی دیگر از بازرگانان در این باره افزود: «خواست ما از حکومت این است که در سالهای آینده زمینهی حضور گستردهتر بازرگانان افغان را در این نمایشگاه فراهم کند. امسال شمار غرفهها محدود و هزینههای اشتراک نیز بلند بود.»
شهابالدین ثاقب، معین وزارت صنعت و تجارت در این نمایشگاه شرکت کرده است.
این وزارت، هدف شرکت در این نمایشگاه را گسترش پیوند بازرگانی و اقتصادی، معرفی فرصتهای سرمایهگذاری افغانستان و جلب سرمایهگذاری خارجی می داند.
عبدالهادی غزنیوال، آگاه اقتصادی، در این باره گفت: «هیات افغانستان باید از این فرصت استفاده کند و در کنار معرفی و فروش فراوردههای خود، با مقامها و شرکتهای چینی دربارهی گسترش همکاریهای اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و انتقال فناوری نیز گفتوگو کند تا زمینهی توسعهی تولید و بازرگانی در افغانستان فراهم شود.»
نمایشگاه “چین–اوراسیا ۲۰۲۶” از بزرگترین رویدادهای بازرگانی منطقه است که همهساله با هدف گسترش همکاریهای اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و معرفی فرصتهای بازرگانی در شهر ارومچی چین برگزار میشود.
تازه ترین های چشم انداز اقتصادی افغانستان
عضو ماهنامه شوید
لینک های مفید
چشمانداز اقتصادی افغانستان
درباره این ماهنامه
در مورد چشمانداز اقتصادی افغانستان بیشتر بخوانید.
منابع
منابع این ماهنامه را مشاهده کنید.
© 2026 حق نشر برای موسسه مطالعات اقتصادی و حقوقی افغانستان محفوظ است.